Jedna Ewangelia: Gatunki literackie

 
 


Choć w zdaniu rozpoczynającym dzieło św. Marka czytamy: "Początek ewangelii Jezusa Chrystusa" (Mk 1, 1), to jednak pierwszym, który zastosował ok. r. 150 słowo "ewangelia" do ksiąg dziś powszechnie tak nazywanych, był św. Justyn (I Apologia 66, 3). Wyraz ten oznacza dobrą nowinę o zbawieniu, jak również jej głoszenie. Stąd nazwa nadana dziełom Mateusza, Marka, Łukasza i Jana oznacza, że każdy z nich pisząc o słowach i czynach Chrystusa, jak również o Jego męce i zmartwychwstaniu, głosi dobrą nowinę. Stwierdzenie to każe od razu inaczej spojrzeć na te teksty - nie tworzyli ich zawodowi pisarze, lecz głosiciele dobrej nowiny, stąd nic dziwnego, że czasem brak precyzji w opisie faktów historycznych, logicznej ciągłości w planie, a kontrastowe sformułowania wydają się zawierać sprzeczność. Dzieła te, to owoc nie tylko indywidualnej pracy autorskiej ich twórców, ale także wyraz wiary oraz rozumienia i przeżyć czynu zbawczego dokonanego przez Chrystusa.

Jezus był postacią historyczną, więc i opis Jego słów i czynów jest historyczny - daleki jednak od metody historycznej ówczesnych, a tym bardziej naszych czasów.

  • Jest to historia ewangeliczna - wyznanie wiary w Jezusa z Nazaretu jako Mesjasza i Syna Bożego, który życiem swoim, a szczególnie męką i zmartwychwstaniem odkupił i zbawił ludzkość.

  • Jest to dzielenie się wiarą za pośrednictwem autora natchnionego Duchem Świętym, wyznawaną przez całą społeczność chrześcijańską.

  • Jest to uroczyste orędzie proklamujące zbawienie, które ludzie zawdzięczają Chrystusowi.

Stąd też Ewangelii nie można zaliczać do jakiegokolwiek ze znanych nam gatunków literackich - są one oryginalnym zjawiskiem literackim: po prostu "ewangelią".

Soborowa Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym w następujący sposób mówi o Ewangeliach: "Niczyjej nie uchodzi uwagi, że wśród wszystkich pism biblijnych, także wśród pism Nowego Testamentu, Ewangelie zajmują słusznie miejsce najwybitniejsze. Są bowiem głównym świadectwem życia i nauki Słowa Wcielonego, naszego Zbawiciela. Kościół zawsze i wszędzie utrzymywał i utrzymuje, że cztery Ewangelie są pochodzenia apostolskiego. Co bowiem Apostołowie na polecenie Chrystusa głosili, to później oni sami oraz mężowie apostolscy, pod natchnieniem Ducha Świętego, na piśmie nam przekazywali jako fundament wiary, mianowicie czteropostaciową Ewangelię: według Mateusza, Marka, Łukasza i Jana".